Gözümün üstünde kaşım var
Çocukca olan bu soru aslında düz mantık yürütmenin en güzel örneklerinden birisi. Neden mikroskopik nesne dediğimiz ve bizim çıplak gözle görebildiğimiz en ufak boyuttan küçük nesnelere yaklaştıkça büyümüyorlar? Ya da neden bir bakteriyi gözümüzün önüne yaklaştırınca diğer tüm nesnelerde olduğu gibi büyümüyor?
Perspektif kurallarından ve dışımızda bulunan objenin konumunun bize yaklaştıkça kapladığı hacminin içine doğru girmemizden ötürü uzaktan küçük görünen bir obje, yanına yaklaşınca büyüyor. Örneğin bir ağaç yaklaşık 250 m. uzakta minnacık birşeyken yanına gittiğimizde bizim 12 katımız kadar büyük bir şey olur. Dünya algılarımız da buna göre şekillenmiş durumda.
<kaynak: tıkla>
Bu düz yaklaşımı bir bakteriye ya da amipe neden uygulayamıyoruz? Hayal meyal elimize alabildiğimiz bir biti gözümüzün dibine kadar yaklaştırdığımızda bile görüntü bulanıklaşabilir ama yine de büyükce bir görüntü sunuyor. Fakat mikroskopik bir şeyi (varsayalım ki elimize aldık ve nereye tam olarak bakabileceğimizi biliyoruz) elimize alıp yaklaştırdığımızda yine de neden büyümüyor?
Ana cevap; daha çok büyümeye ihtiyacı olduğu için çünkü bizim onu görmemiz demek, ona dış ortamdaki ışık ışınlarının çarpıp gözümüze gelmesi ve o objenin görüntüsünü göz merceğimizden geçirip ağ tabakaya odaklayabilmesi demektir. Aslında o anda ona tıpkı makroskopik objelerde olduğu gibi tam da olması gerektiği gibi ışık çarpıyor yansıyor. Gözümüze de geliyor ama hala o kadar küçük ki, anlamlı bir algı oluşturabilmemiz için daha şiddetli ve saçılmaların daha az olduğu bir çarpma-yansıma-ve göze gelme süreci gerekli.
kaynak:tıkla
Aslında bu tamamıyla bir mercek sorunsalı, yani göz merceğimizin iç-dış bükeyliği, odak uzaklığı bu işi yapabilmek için yetersiz. Varsayalım ki göz merceklerimizin olduğu yerde tıpkı bir mikroskopta olduğu gibi 10x büyütmeli bir oküler olsun. İşte bu durumda bu işlemi, karşıdaki o küçük göremediğimiz objeyi doğru odak uzaklığına koyarak rahatlıkla görme işlemini gerçekleştirebilirdik. Şu anda doğal göz merceklerimizdeki odak uzaklığını doğru şekilde ayarlasak da yukarıda anlattığım maddelerden ötürü görmeyi gerçekleştiremiyoruz.
O zaman şu çıkarımı yapabiliriz. Eğer göz merceklerimizi bugün olduğundan biraz daha farklı parametrelere sahip olsaydı, belki çok daha küçük objeleri rahatlıkla görebilirdik. Ama evrim o şekilde işlemiyor. Sırf bize kıyak olsun eğlenelim diye evrimleşmemiş. Onu doğada en avantajlı hale getirecek odaklama yeteneğini kazanacak kadarı bize yetmiş.
kaynak:tıkla
Ama sizler de biliyorsunuz ki biz insanlar rahat durmayız. Yapay mercekleri de hayatımıza ve gözümüze entegre edeceğimiz günler de gelecek. Bu sayede hem uzaydaki çok uzak nesneleri hem de hemen burnumuzun dibindeki bakterileri hiç bir mikroskop kullanmadan implant gözlerimizle sağlayacağız
NOT: Vakit yetersizliği ve yazılara olan inanılmaz ilgisizlikten dolayı uzunca süredir yazmıyordum. Muhtemelen yine bu şekilde yazmamaya, okuyucu olmaya, tüketmekten zevk almaya devam edeceğim. Kalın sağlıcakla....
